Nhà hát tuồng Việt Nam

Để phù hợp với sự phát triển của xã hội, sân khấu Tuồng luôn có chiều hướng vươn lên, vượt qua những định kiến:” Tuồng sản sinh từ chế độ phong kiến, phục vụ cho chế độ phong kiến  thì sân khấu Tuồng thuộc về bảo tàng như đền đài , lăng tẩm.” Những vở Tuồng nói về cuộc đấu tranh gìn giữ và bảo vệ đất nước, hình tượng các anh hùng dân tộc, danh nhân đất nước được đưa lên sân khấu Tuồng như :  An Tư công chúa,Trần Hưng Đạo, Đô đốc Bùi Thị Xuân, Lê Lợi, Đề Thám, Suối Đất Hoa, Chu Văn An, Bà Ba cai Vàng, Tình mẹ, Không còn đường nào khác, Huyền Trân công chúa, Nguyễn Tri Phương, Phũ Mó Thõn Cảnh Phỳc ... Những vở Tuồng  đề cao nhân, nghĩa, lễ, trí, tín, phê phán những thói hư, tật sấu trong xã hội: Chiếc bóng oan khiên, Phương thuốc thần kỳ, Mối tình của một nhà sư, Tiếng trống kêu oan, Rừng thức,đã thắp sáng tinh thần dân tộc, động viên , thúc đẩy hàng triệu trái tim người dân Việt Nam chống giặc ngoại xâm và xây dựng đất nước. Để tiếp cận với những tác phẩm sân khấu bất hủ của nhân loại, Nhà hát Tuồng Việt Nam còn mạnh dạn dàn dựng thử nghiệm những kịch bản: ÔTello, Rômêô-Juyliet, Lơ-xít, Giông tố, Tarát BumBa, Êđíp làm vua,Từ đó rút ra những bài học bổ ích, nâng cao kiến thức, mở rộng tầm nhìn cho các nghệ sĩ; làm giầu thêm, phong phú thêm vốn liếng nghệ thuật Tuồng phục vụ quá trình giao lưu, hội nhập quốc tế.
55 năm qua, bước chân của các nghệ sĩ đã vượt qua bao nẻo đường đất nước, từ đồng bằng lên vùng núi, từ thành phố đến hải đảo xa xôi, phục vụ mọi tầng lớp nhân dân:

“ Sân đình, trường học, nhà dân
 Là nơi gửi phận trao thân suốt đời”.


Tiếng  trống Tuồng đến bên bờ sông Hiền Lương chia sẻ nỗi thương đau với đồng bào miền Nam, đến cùng mâm pháo động viên các chiến sĩ hăng hái giết giặc bảo vệ quê hương. Hình ảnh các nhân vật Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Nguyễn Huệ, Lê Viết Thuật, Đề Thám...theo chân các chiến sĩ đi vào trận đánh. Những ngày hội hè rộn rã, mùa màng bội thu, các nghệ sĩ Tuồng cùng bà con nông dân hoà quyện trong những buổi diễn Tuồng. Tiếng trống Tuồng vượt qua biên giới tổ quốc đến với nhiều nước trên thế giới: Liên xô(cũ), Cộng hoà Liên bang Đức, Bun Ga Ri, Ai Cập, Ytalia, Pháp, Singapore,Tây Ban Nha, Nhật Bản, Bỉ, Mỹ v.v. Đi đến đâu các nghệ sĩ Nhà hát Tuồng Việt Nam cũng được sự cổ vũ nhiệt thành và sự khâm phục tài năng biểu diễn từ khán giả nước bạn làm cho các nghệ sĩ càng tin yêu thêm vào nghệ thuật Tuồng cổ truyền của dân tộc.
Con thuyền lướt trên đại dương có lúc thuận buồm xuôi gió, cũng nhiều khi gặp bão tố phong ba. Quy luật khách quan của hiện thực xã hội Việt Nam đã chuyển hoá sang một giai đoạn mới. Luồng văn hoá thế giới ào ạt xâm nhập vào đời sống xã hội nước ta, làm thay đổi tận gốc quan niệm thẩm mỹ của nhiều công chúng khán giả. Tầng lớp trẻ truy tìm sở thích trên mạng; lớp trung niên tìm đối tác làm ăn; tuổi già lấy du lịch, chùa chiền là nơi tiêu chí. Nhà hát có lúc bước đi chao đảo. Tuồng cổ vớn  ít người đưa đón; vở mới ra đời lại không có người xem. Nỗi lo lắng cho nghề và đối mặt với cuộc sống cơm, áo, gạo, tiền nhiều khi làm lệch lạc tư duy sáng tạo của lãnh đạo Đoàn  cùng các nghệ sĩ. Cái tên “cúng cơm”  sân khấu “Tuồng” của ông cha đặt cho sợ không còn người nhòm ngó , phải lấy một cái tên chung chung “ Đoàn ca kịch Trung ương”làm cứu cánh mời chào. Trước khi biểu diễn, các diễn viên phải lôi kéo khán giả bằng một chương trình tổng hợp: Nhạc nhẩy, ca khúc, dân ca, độc tấu nhạc cụ ... Chẳng khác khi xưa các gánh Tuồng đến các địa phương: Khán giả thích Tuồng diễn Tuồng, thích Chèo diễn Chèo, thích Cải lương ca vài câu vọng cổ. Nỗi truân chuyên tìm đường kiếm sống. Một số diễn viên bỏ nghề đi làm kinh tế, có người chuyển sang môi trường mới thay đổi cuộc đời, một số tìm thêm công việc kiếm lợi nhuận hàng ngày nhưng vẫn “chân trong, chân ngoài “chưa rời nhà hát.
Dân gian có câu: “chớ thấy sóng cả mà ngã tay chèo”. Xưa kia các nghệ nhân đâu có đầy đủ điều kiện về vật chất, tinh thần như ngày nay để được làm nghề mà vẫn có được những tác phẩm Tuồng mẫu mực, những mảnh trò trở thành khuôn mẫu truyền cho các thế hệ diễn viên. Xác định vai trò của mình  là: “Chiến sĩ trên mặt trận văn hoá” mà Đảng và Nhà nước đã giao phó, các nghệ sĩ, diễn viên , cán bộ viên chức Nhà hát Tuồng Việt Nam vật lộn với mọi thách thức, tập trung  trí tuệ, đoàn kết một lòng, tiếp  tục gìn giữ, khai thác, chỉnh lý, dàn dựng tiết mục. Các tác phẩm có nội dung tốt, chất lượng nghệ thuật cao ra đời, tham gia các cuộc Liên hoan, Hội diễn sân khấu toàn quốc đạt huy chương vàng, huy chương bạc, giải A, giải B: Tiếng gọi non sông, Đề Thám, Suối Đất Hoa, Hoàng hôn đen, Trần Hưng Đaọ, Chu Văn An, Lý Phụng Đình, Ngoại Tổ dâng đầu, Lý Chiêu Hoàng, Trương Đồ Nhục, Huyền Trân công chúa, Hồ Quý Ly, Phương thuốc thần kỳ, Thanh xà-Bạch Xà, Triệu Đình Long cứu chúa, Rừng thức. Các tác phẩm nghệ thuật của Nhà hát đã được một lực lượng tác giả: Tống Phước Phổ, Hoàng Châu Ký, Mịch Quang, Dũng Hiệp, Lộng Chương, Kính Dân, Mai Hanh, Bửu Tiến, Doãn Khoái, Hà Văn Cầu, Thuỳ Linh, Hoàng Đức Anh, Tất Đạt, Hoài Giao, Lê Duy Hạnh, Hà Đình Cẩn, Xuân Yến, Xuân Đức, Văn Sử, Nguyên Ngọc, Văn Biển, Văn Trọng Hùng, Đức Ban, Tiến Thọ, Khắc Duyên, Phùng Dũng, Hoàng Luyện, Phạm Ngọc Côn, Bùi Vũ Minh, Huy Cờ, Đoàn Thanh Ai, Sĩ Chức... Những đạo diễn:  Trần Hoạt,Vĩnh Phô, Đình Phong, Chi Lăng, Ngọc Phương, Đình Quang, Tạ Tạo, Doãn Hoàng Giang, Xuân Huyền, Đoàn Anh Thắng, Vũ Minh, Quang Vinh, Lê Hùng, Hoàng Khiềm, Đặng Bá Tài, Đình Sơn, Khắc Thành, Gia Khoản Trịnh Lê Văn, Trọng Dũng, Hà Bảo,Thuý Ten... Các nhạc sĩ: Tô Vũ,  Lê Yên, Lê Cường, Nguyễn Viết, Đàm Linh, Đỗ Dũng, Nhật Lai, Phó Đức Phương, Trọng Đài, Vũ Ngọc Quang, Ngô Quốc Tính, Xuân Vượng, Đình Lưu, Hiệp Tính, Quang Bình, Trần Vinh...  Các hoạ sĩ: Nguyễn Hồng, Lương Đống, Phùng Huy Bính, Nguyễn Đức Nùng, Đường Tài, Trần Lưu Hậu, Bùi Huy Hiếu, Lê Huy Hoà, Lê Huy Quang, Hoàng Tuyển, Tất Ngọc, Hoàng Song Hào,Nguyễn Dũng, Trần Mậu, Công Quốc Hà, Đinh Quý Thêm... Các biên đạo múa: Đoàn Long, Xuân Định, Trần Minh, Lê Ngọc Cường, Ưng Duy Thịnh, Văn Quang, Trịnh Thị Huệ, Ngọc Bích, Nguyễn Hương thơm,Tạ Vũ Thu..  đã phát huy những tinh hoa của nghệ thuật sân khấu Tuồng, xây dựng nên những hình tượng vở diễn gây ấn tượng mạnh mẽ với  công chúng khán giả, có sức truyền tải, thuyết phục khán giả và giới sân khấu sành nghề.